7-Eleven vừa đóng toàn bộ mạng lưới cửa hàng tại Ấn Độ, chấm dứt quan hệ đối tác kéo dài 5 năm với Reliance Retail. Toàn bộ 31 cửa hàng tại Mumbai và Pune ngừng hoạt động vào ngày 30/9. Các cửa hàng này do Reliance vận hành theo hợp đồng nhượng quyền độc quyền (master franchise) ký với Seven & I Holdings năm 2021. Giá trị thương vụ rút lui không được công bố.
Đây là động thái đáng chú ý với giới bán lẻ và F&B khu vực, bởi nó cho thấy ngay cả một thương hiệu cửa hàng tiện lợi toàn cầu, bắt tay với tập đoàn bán lẻ lớn nhất Ấn Độ, vẫn có thể thất bại khi không đạt được quy mô đủ để có lãi trong một thị trường đã định hình thói quen mua sắm rất chặt chẽ.
Vì sao 7-Eleven rút khỏi Ấn Độ sau 5 năm?
Nguyên nhân cốt lõi là mạng lưới không đạt được quy mô cần thiết để kinh doanh có lãi. Theo Nikkei Asia, quan hệ đối tác này từng mở rộng tới khoảng 60 cửa hàng, nhưng sau đó thu hẹp còn 31 điểm trước khi đóng hoàn toàn.
7-Eleven phải cạnh tranh với hệ thống tạp hóa truyền thống kirana vốn đã ăn sâu vào đời sống Ấn Độ: mật độ dày đặc, giá rẻ, quen mặt khách hàng và chi phí vận hành thấp. Cùng lúc, các nền tảng giao hàng siêu nhanh (quick-commerce) đưa thực phẩm và hàng thiết yếu tới tay người mua trong vài phút, làm xói mòn chính lợi thế "tiện lợi" mà cửa hàng tiện lợi vật lý dựa vào. Khi cả phân khúc giá rẻ lẫn phân khúc tốc độ đều đã có người chiếm giữ, mô hình cửa hàng tiện lợi hiện đại khó tìm được chỗ đứng đủ rộng để bù đắp chi phí mặt bằng và vận hành.
Seven & I có từ bỏ hoàn toàn thị trường Ấn Độ không?
Không hoàn toàn. Seven & I cho biết sẽ tiếp tục cân nhắc các phương án phát triển sự hiện diện tại Ấn Độ về dài hạn. Điều này cho thấy tập đoàn xem lần rút lui này là điều chỉnh mô hình thâm nhập, chứ không phải đóng cửa với một thị trường đông dân.
Việc rút lui diễn ra khi Seven & I đang vừa muốn mở rộng mảng cửa hàng tiện lợi quốc tế, vừa phải xoay xở trong môi trường kinh tế nhiều thách thức. Kết quả tài chính gần đây lại khá tích cực: lợi nhuận hoạt động quý I tăng 61% lên 105 tỷ yên (662 triệu USD), nhờ biên lợi nhuận nhiên liệu tại Mỹ cải thiện và đồng yên yếu. Tập đoàn cũng nâng dự báo lợi nhuận hoạt động cả năm lên 425 tỷ yên. Nói cách khác, quyết định cắt lỗ tại Ấn Độ không xuất phát từ khó khăn tài chính tổng thể, mà từ việc thị trường cụ thể này không mang lại hiệu quả.
Đối thủ Nhật Bản nhìn nhận Ấn Độ ra sao?
Trái ngược với 7-Eleven, đối thủ Nhật Bản là Lawson lại chọn tiến vào. Lawson dự kiến mở cửa hàng đầu tiên tại Mumbai trong năm tới và xây dựng mạng lưới 100 cửa hàng vào năm 2030.
| Chỉ dấu | 7-Eleven (Reliance) | Lawson |
|---|---|---|
| Hiện trạng tại Ấn Độ | Đã đóng toàn bộ 31 cửa hàng (30/9) | Chưa có cửa hàng |
| Thời điểm | Vào từ 2021, rút 2026 | Dự kiến mở năm tới |
| Mục tiêu mạng lưới | Từng đạt ~60 cửa hàng | 100 cửa hàng vào 2030 |
Sự khác biệt này phản ánh một thực tế: cùng một thị trường, cùng bối cảnh cạnh tranh từ kirana và quick-commerce, nhưng kết quả phụ thuộc vào thời điểm, mô hình vận hành và cách chọn phân khúc. Việc một thương hiệu rút lui không có nghĩa thị trường đã khép lại với tất cả.
Ý nghĩa với ngành và thị trường Việt Nam
- Quy mô là điều kiện sống còn với cửa hàng tiện lợi: chuỗi cần đủ số điểm bán để chia sẻ chi phí hậu cần, thương hiệu và vận hành. Chủ doanh nghiệp F&B tại Việt Nam nên đặt ngưỡng điểm hòa vốn theo mạng lưới, không chỉ theo từng cửa hàng.
- Đối thủ thực sự thường nằm ngoài ngành: tại Việt Nam, cửa hàng tiện lợi và chuỗi F&B cũng chịu sức ép từ tạp hóa truyền thống giá rẻ và từ các ứng dụng giao đồ ăn, giao hàng nhanh. Cần định vị rõ mình bán "tiện lợi", "tốc độ" hay "trải nghiệm".
- Nhượng quyền độc quyền với một tập đoàn lớn không bảo đảm thành công: đối tác mạnh giúp mở rộng nhanh nhưng không thay thế được việc mô hình phải phù hợp thói quen tiêu dùng bản địa.
- Biết dừng đúng lúc cũng là một năng lực: cắt lỗ một thị trường không hiệu quả, giữ nguồn lực cho nơi sinh lời, là quyết định quản trị tỉnh táo chứ không phải thất bại toàn diện.
Kết luận
7-Eleven rút khỏi Ấn Độ vì mạng lưới 31 cửa hàng không đạt quy mô có lãi trước sức ép của tạp hóa kirana và quick-commerce, dù đi cùng đối tác Reliance Retail. Đây là bài học về tầm quan trọng của quy mô và sự phù hợp mô hình với thị trường bản địa, hơn là câu chuyện về sức khỏe tài chính của tập đoàn mẹ.
Nguồn tham khảo: Inside Retail Asia
