Chính phủ Việt Nam ban hành nghị định mới vào tháng 9/2026, theo đó miễn yêu cầu Kiểm tra Nhu cầu Kinh tế (Economic Needs Test — ENT) đối với các nhà bán lẻ nước ngoài đến từ các quốc gia thành viên một số hiệp định thương mại quốc tế, trong đó có Hiệp định CPTPP. Nghị định có hiệu lực từ ngày 18/10/2026. Đây là bước đi chính sách quan trọng nhất trong lĩnh vực bán lẻ tại Việt Nam trong nhiều năm qua, tác động trực tiếp đến chiến lược mở rộng của hàng chục tập đoàn bán lẻ Nhật Bản, Canada, Australia và các nước CPTPP khác.
Trước đây, Việt Nam đã cam kết loại bỏ ENT từ tháng 1/2024 khi CPTPP có hiệu lực, nhưng việc nội luật hóa cam kết này bị chậm trễ gần 2 năm — gây khó khăn cho các nhà bán lẻ ngoại khi mở cửa hàng thứ hai trở đi. Nghị định mới thực thi cam kết đó.
ENT là gì và tại sao nó cản trở mở rộng bán lẻ?
ENT (Economic Needs Test) là cơ chế đánh giá tác động kinh tế của một điểm bán mới đối với khu vực xung quanh, bao gồm ảnh hưởng đến thị trường và mức độ cạnh tranh với doanh nghiệp nội địa. Tại Việt Nam, ENT được áp dụng từ điểm bán thứ hai trở đi của nhà bán lẻ nước ngoài và từng kéo dài thủ tục thẩm định nhiều tháng mà không có lý do rõ ràng.
Ông Daisuke Tezuka, Tổng Giám đốc Aeon Việt Nam, cho biết: "ENT từng khiến quá trình mở rộng của Aeon gặp nhiều trở ngại. Một số thủ tục bị trì hoãn mà không có lý do rõ ràng, trong khi quá trình xem xét có thể kéo dài hàng tháng." Ông nhấn mạnh: "Điều này cực kỳ quan trọng khi chúng tôi đang theo đuổi kế hoạch trung hạn nhằm tăng gấp ba quy mô hoạt động tại Việt Nam trong 5 năm tới."
Ai được lợi và họ đang lên kế hoạch gì?
Aeon (Nhật Bản) có kế hoạch mở 300 siêu thị (MaxValu và các thương hiệu khác) tại Việt Nam vào năm tài chính kết thúc tháng 2/2031. Đây là mục tiêu tham vọng đòi hỏi mở bình quân hơn 1 cửa hàng mỗi tuần trong khoảng 4,5 năm — ENT từng là nút thắt lớn cho lộ trình này. Song song đó, AeonMall đang mở 4 TTTM lớn trong năm 2026.
FamilyMart (Nhật Bản) đặt mục tiêu có 300 cửa hàng tiện lợi riêng (không tính nhượng quyền) tại Hà Nội vào năm tài chính 2031. FamilyMart đang vận hành hàng trăm cửa hàng tại TP.HCM nhưng Hà Nội là thị trường cần tăng tốc.
FujiMart — chuỗi siêu thị có vốn đầu tư từ tập đoàn thương mại Sumitomo Corp. (Nhật Bản) — dự kiến mở 50 cửa hàng tại Việt Nam trong vài năm tới.
Uniqlo và các thương hiệu bán lẻ thời trang Nhật Bản cũng được dự báo sẽ đẩy nhanh mở rộng.
Tác động đến các chuỗi bán lẻ nội địa
Việc gỡ bỏ ENT cho nhà bán lẻ CPTPP đặt ra áp lực cạnh tranh rõ ràng hơn cho các chuỗi nội địa:
| Chuỗi | Số điểm bán (ước tính 2026) | Thuộc |
|---|---|---|
| WinCommerce (WinMart+/WiN) | 5.300+ | Masan Group |
| Bách Hóa Xanh | 2.400+ | Thế Giới Di Động |
| Co.opmart / Co.op Food | 850+ | Saigon Co.op |
| Circle K (có yếu tố ngoại) | 500+ | Alimentation Couche-Tard (Canada) |
| FamilyMart | 400+ | Itochu/Japon |
Các chuỗi nội địa như WinCommerce và BHX đang phủ rộng hơn về số lượng, nhưng các chuỗi Nhật Bản có lợi thế về trải nghiệm mua sắm, thương hiệu và định vị sản phẩm cao cấp.
Ý nghĩa với ngành và thị trường Việt Nam
- Môi trường pháp lý thông thoáng hơn = dòng vốn FDI bán lẻ tăng: Việc miễn ENT là tín hiệu mạnh để nhà đầu tư ngoại tự tin lập kế hoạch mở rộng dài hạn tại Việt Nam. Cơ chế thủ tục rõ ràng là điều kiện quan trọng không kém ưu đãi thuế khi lựa chọn điểm đầu tư bán lẻ.
- Cạnh tranh tốt cho người tiêu dùng nhưng thách thức với chuỗi nội địa: Khi nhà bán lẻ Nhật mở nhanh hơn, chuỗi nội địa cần đẩy nhanh nâng cấp trải nghiệm mua sắm, hệ thống quản lý hàng hóa và chương trình khách hàng thân thiết để giữ thị phần.
- Không gian tỉnh vẫn là cơ hội cho doanh nghiệp nội địa: Các chuỗi Nhật Bản ưu tiên khu vực đô thị lớn và thành phố loại 2. Các tỉnh nhỏ và vùng nông thôn vẫn là địa bàn mà WinCommerce và BHX có lợi thế hơn về chi phí và sự am hiểu địa phương.
Kết luận
Nghị định miễn ENT có hiệu lực từ 18/10/2026 là cột mốc chính sách quan trọng mở ra làn sóng đầu tư bán lẻ mới từ Nhật Bản và các nước CPTPP. Với Aeon nhắm 300 siêu thị, FamilyMart nhắm 300 cửa hàng tại Hà Nội — thị trường bán lẻ hiện đại Việt Nam sẽ bước vào giai đoạn cạnh tranh khốc liệt hơn trong 5 năm tới, đòi hỏi mọi bên phải nâng cấp cả chất lượng và tốc độ.
Nguồn tham khảo: Vietstock
