Tờ Financial Times hôm thứ Năm đưa tin chuỗi cà phê Starbucks đã làm việc với các cố vấn để xây dựng phương án thâu tóm chuỗi nhà hàng fast-casual Chipotle. FT mô tả đây là "kế hoạch giai đoạn sơ khởi" và lưu ý thương vụ "có thể không bao giờ cất cánh" vì mức độ phức tạp của nó. Starbucks từ chối bình luận về tin đồn, khẳng định đang tập trung thực thi chiến lược "Back to Starbucks".
Chipotle hiện được định giá khoảng 39 tỷ USD. Nếu thành công, đây sẽ là thương vụ ngành nhà hàng lớn nhất lịch sử, bỏ xa vụ Burger King mua Tim Hortons giá 11,4 tỷ USD năm 2014 (tương đương khoảng 16 tỷ USD nếu điều chỉnh theo lạm phát). Thị trường phản ứng trái chiều: cổ phiếu Chipotle tăng hơn 7%, trong khi cổ phiếu Starbucks giảm 5%.
Vì sao Starbucks lại nhắm tới Chipotle?
Điểm kết nối rõ nhất giữa hai chuỗi là ông Brian Niccol, người rời ghế lãnh đạo Chipotle cách đây hai năm để tiếp quản Starbucks. Dưới thời ông, cổ phiếu Starbucks đã tăng 21,5% tính đến phiên trước khi tin đồn xuất hiện, trong khi cổ phiếu Chipotle đi ngược chiều, giảm 45% cùng kỳ.
Chipotle đang gặp khó: doanh thu trên cùng cửa hàng chậm lại, không vượt quá 2,2% trong sáu kỳ gần nhất và một nửa trong số đó tăng trưởng âm. Giá cổ phiếu yếu khiến nhà đầu tư thất vọng và làm dấy lên khả năng doanh nghiệp bị nhà đầu tư chủ động (activist investor) gây sức ép. Ông Niccol từng góp công vực dậy thương hiệu này sau khi gia nhập từ Taco Bell năm 2018, nên việc ông quay lại với vai trò bên mua có thể được xem là tín hiệu tích cực cho Chipotle.
Thương vụ mang lại lợi ích gì cho Starbucks?
Lợi ích cho phía Starbucks kém rõ ràng hơn nhiều. Chuyên gia Logan Reich của RBC nhận định cơ sở chiến lược để Starbucks mua Chipotle "không rõ ràng" do hai doanh nghiệp có ít điểm giao thoa. Hai thương hiệu vận hành chuỗi cung ứng khác biệt, một bên là cà phê và đồ uống, một bên là món burrito.
Việc "nuốt" Chipotle cũng sẽ tiêu tốn lượng tiền lớn, nhiều khả năng dưới dạng vay nợ. Chuyên gia Sharon Zackfia của William Blair nêu khả năng Starbucks có thể bán mảng Starbucks Nhật Bản để có nguồn tiền tài trợ. Bà cũng lưu ý một thương vụ như vậy có thể phát đi tín hiệu rằng "ban lãnh đạo bớt tin tưởng vào triển vọng tăng trưởng tương lai của chính Starbucks".
Thời điểm này có hợp lý với Starbucks không?
Tin đồn xuất hiện đúng lúc Starbucks bắt đầu lấy lại đà sau hai năm sụt giảm doanh số. Doanh thu trên cùng cửa hàng tại Mỹ đã cải thiện trong bốn quý liên tiếp, riêng quý gần nhất tăng 7,9%.
Starbucks đã thay máu ban lãnh đạo, tái cấu trúc hoạt động, đóng bớt điểm bán, bổ sung nhân sự tại quán, bắt đầu cải tạo cửa hàng và nâng cấp công nghệ để giảm tình trạng ùn ứ đơn hàng. Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng cho thấy còn nhiều việc phải làm khi vừa đóng thêm 250 quán cà phê.
| Chỉ số | Chipotle | Starbucks |
|---|---|---|
| Biến động cổ phiếu (giai đoạn Niccol lãnh đạo Starbucks) | -45% | +21,5% |
| Phản ứng cổ phiếu sau tin đồn | +7% | -5% |
| Doanh thu cùng cửa hàng gần đây | Tối đa 2,2%, một nửa số kỳ âm | +7,9% quý gần nhất (Mỹ) |
| Định giá | 39 tỷ USD | Không công bố trong nguồn |
Ý nghĩa với ngành và thị trường Việt Nam
- Thương vụ cho thấy ngay cả các chuỗi F&B hàng đầu cũng cân nhắc M&A khi tăng trưởng nội tại chững lại; chủ doanh nghiệp nên theo dõi chu kỳ ngành.
- Phản ứng trái chiều của cổ phiếu nhắc rằng thị trường thường thưởng cho bên bán khi có kỳ vọng xoay chuyển, nhưng hoài nghi bên mua khi thiếu điểm giao thoa chiến lược.
- Khác biệt về chuỗi cung ứng giữa cà phê và đồ ăn nhanh là rào cản tích hợp lớn; với doanh nghiệp Việt muốn mở rộng sang ngành hàng mới, chi phí vận hành song song thường bị đánh giá thấp.
- Việc một chuỗi cân nhắc bán mảng ở một thị trường (như gợi ý bán Starbucks Nhật Bản) để tài trợ thương vụ khác cho thấy tài sản khu vực có thể là nguồn vốn linh hoạt.
- Áp lực từ nhà đầu tư khi cổ phiếu yếu là lời nhắc về quản trị minh bạch và kỷ luật vốn.
Kết luận
Theo FT, Starbucks có thể đang tính thâu tóm Chipotle với định giá 39 tỷ USD, nhưng đây mới là kế hoạch sơ khởi, chưa chắc thành và giới phân tích còn hoài nghi về lợi ích chiến lược cho bên mua. Nếu diễn ra, nó sẽ là thương vụ nhà hàng lớn nhất lịch sử và là canh bạc lớn gắn với dấu ấn cá nhân của CEO Brian Niccol.
Nguồn tham khảo: Nation's Restaurant News
